رای دیوان عدالت اداری درمورد مدرک تحصیلی
رای دیوان عدالت اداری در مورد مدرک تحصیلی
مدرک تحصیلی به عنوان مهمترین ملاک استخدام در بعضی از ارگانها و سازمانهای دولتی مورد استناد قرار می گیرد، از این رو کارمندان شاغل در ادارات و ارگانهای دولتی برای ارائه مدرک تحصیلی بالاتر بیش از همه استقبال می کنند، هرچند امروزه با افزایش بی سابقه تحصیل در دانشگاه ها و اخذ مدارک تحصیلی در مقاطع مختلف و رشته های گوناگون شاهد بیکاری حداکثری در این حوزه هستیم.
امکاناتی برای افراد شاغل در ارگانها و سازمانهای دولتی فراهم شده بود تا بتوانند در حین خدمت به تحصیل هم اشتغال داشته باشند، ارائه مدارک تحصیلی توسط کارمندان مشغول به خدمت باعث اعمال مدرک تحصیلی درارتقای سطح شغلی این افراد شده بود. قانونگذار با بررسی وضع موجود در این راستا اقداماتی را پیش بینی نموده است.
قانونگذار طی احکام جداگانه ای اقدام به تصویب و صدور بخشنامه ها و آیین نامه هایی مبنی بر عدم امکان ارائه مدارک تحصیلی بالاتر برای کارمندان نموده است، بخشنامه شماره 170061-24/12/1393 سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور و آیین نامه شماره 38/101/د-17/1/1394 وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی.
شناخت نیاز مشاغل به تحصیلات و آموزش در حین انجام فعالیت توسط کارمندان و شاغلین در دستگاه های دولتی، موجب شده است تا مراجع ذیصلاح و واحد های مربوطه در دستگاه های دولتی همواره در این خصوص تمهیداتی منظور نمایند. برگزاری آموزش های ضمن خدمت و تاسیس مکانهای فراگیری مهارت مورد نیاز مشاغل از جمله این تدابیر بوده است.
شاید عدم توجه دقیق به مشاغل و پست های سازمانی و یا افزایش وظایف برخی از رده های خدمتی در ارگانها و ادارات دولتی موجب شده است، تا از لحاظ تحصیلی و افزایش مهارت کارمندان و شاغلین در این واحد ها برای ارائه مدارک متناسب اقدام به تحصیل وارائه مدرک نمایند. هرچند که شایسته است این نیاز قبل از ورود فرد به دستگاه دولتی شناخته شده و بر پایه نیاز موجود اقدام به اخذ مدرک تحصیلی متناسب از متقاضی بنمایند.
بنا به توضیحات قبلی قانونگذار با استناد به بخشنامه و آیین نامه مذکور امکان ارائه مدرک تحصیلی بالاتر برای کارمندان دولت را در موارد استثنایی قبول نموده است، این استثنائات شامل افراد خاصی مانند ایثارگران شده است و امکان ارائه مدرک تحصیلی برای سایر کارمندان همچنان فراهم نبوده است.
دلایل ارائه شده از جانب قانونگذار مبنی بر ارائه مدرک تحصیلی بالاتر توسط کارمندان را می توان در چند مورد بیان کرد : ابتدا اینکه نظر قانونگذار براین بوده است که می بایست در بدو ورود و استخدام افراد به سازمانها و دستگاههای دولتی، مدرک متناسب با نوع استخدام این افراد توسط دستگاه مربوطه اخذ شود. هرگونه آموزش و کسب مهارت برای ارتقای مشاغل دولتی فراهم بوده و افراد می توانند ضمن آموزش فقط نسبت به ارائه مدرک یک پایه تحصیلی بالاتر از مدرک سابق خود اقدام کنند.
دلایل بعدی قانونگذار برای مخالفت با ارائه مدرک تحصیلی بالاتر از جانب کارمندان، مربوط به اعلام نیازدستگاه مربوطه دولتی می باشد و اینکه دستگاه مذکور باید در صورت نیاز به مدرک بالاتر در رده های سازمانی خود این درخواست و تقاضا را راسما" ارائه نموده و کسب مجوز نماید.
برای افرادی که قبل از تاریخ بخشنامه و آیین نامه صادره از سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور و وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی به تحصیل اشتغال داشته و اقدام نموده اند این امکان فراهم بوده تا بتوانند بعد از تصویب مصوبات مذکور هم مدارک تحصیلی خود را ارائه نمایند.
طبق قانون هرگاه مصوبات صادره از دستگاه های دولتی و ارگانهای وابسته به دولت مغایر با قانون باشند و فراگیر و عمومی باشند، هرکسی حتی اگر ذینفع در موضوع هم نباشد می تواند از مصوبات مذکور در دیوان عدالت اداری شکایت کند و هیات های عمومی دیوان عدالت اداری به شکایات در این زمینه رسیدگی می کنند، آرای صادره از هیات های عمومی دیوان عدالت اداری قابل تعمیم برای عموم هستند و لازم الاجرایی بودن آنها باید توسط تمامی ادارات و سازمانهای دولتی رعایت شود.
مطابق تعریف یاد شده در خصوص آرای صادره از هیات های عمومی دیوان عدالت اداری، شکایتی در مورد موضوع ارائه مدرک تحصیلی کارمندان دولتی به دیوان عدالت اداری مطرح شد و در هیات عمومی دیوان عدالت اداری مورد بررسی قرار گرفت .
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در راستای طرح شکایت از مصوبات سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور و همچنین وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی، بررسی لازم و قانونی در این خصوص را انجام داده و اقدام به رسیدگی نموده و در رای وحدت رویه تاریخ 14/5/1399 که باحضور اعضای هیات عمومی دیوان عدالت اداری صورت گرفت، مصوبات مذکور را از تاریخ تصویب آنها باطل و بلا اثر اعلام نموده است.
برای طرح شکایت از مصوبات و آیین نامه های دولتی در دیوان عدالت اداری بهترین راهکار اعتماد به کار گروه وکلای پایتخت است.